Newsletter | Efektywność środowiskowa i emisje przemysłowe według nowych zasad

Jaki jest cel projektowanych przepisów?

Projekt UC 99 ma na celu implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1785 (tzw. IED 2.0), która to zmienia unijne zasady dotyczące emisji przemysłowych i składowania odpadów. 

Dyrektywa weszła w życie 4 sierpnia 2024 r. Polska była zobowiązana do jej transpozycji do 1 lipca 2026 r., co jednak nie nastąpiło.

Jakie zmiany przewiduje projekt UC 99?

Projekt przewiduje istotne zmiany przede wszystkim w Prawie ochrony środowiska, ustawie OOŚ, ustawie o odpadach i Prawie wodnym, a także stwarza podstawy do wydania nowych przepisów wykonawczych. Główne obszary są następujące:

Rozszerzenie katalogu podmiotów objętych nowymi regulacjami o branże takie jak:

• produkcja baterii, jeżeli ich zdolność produkcyjna wynosi co najmniej 15 000 ton ogniw rocznie. Dla takich zakładów może powstać obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego, co wymaga weryfikacji nie tylko procesu głównego, lecz także instalacji pomocniczych i planowanych mocy produkcyjnych
• metalurgiczna związana z wydobyciem i przetwarzaniem rud metali na skalę przemysłową
• włókiennicza i hodowlana

Zaostrzenie zasad ustalania limitów emisji przemysłowych (BAT-AEL)

• Nowe regulacje mają wprowadzić obowiązek analizy najostrzejszych możliwych do osiągnięcia granicznych wielkości emisyjnych, z uwzględnieniem technicznych i ekonomicznych możliwości instalacji, jej specyfiki oraz pełnego przedziału emisji BAT-AEL.
• Wniosek i pozwolenie powinny zawierać uzasadnienie proponowanego poziomu emisji, w tym odniesienie do pełnego przedziału BAT-AEL, zastosowanej technologii, warunków lokalnych, kosztów i efektów środowiskowych. Oznacza to większą rolę danych pomiarowych, analiz technicznych i dokumentacji porównawczej przy ustalaniu warunków pozwolenia.
• Mają być doprecyzowane zasady stosowania odstępstw, a także obowiązek monitorowania wpływu odstępstwa na środowisko.

Wiążące poziomy efektywności środowiskowej (BAT-AEPL)

• Nowe, wiążące poziomy BAT-AEPL mają dotyczyć efektywności środowiskowej, w szczególności zużycia wody, energii i surowców oraz wytwarzania odpadów. Wymogi te mogą wpływać na parametry operacyjne, decyzje inwestycyjne i ocenę, czy instalacja wykorzystuje zasoby w sposób zgodny z najlepszymi dostępnymi technikami.
• Projektowane obowiązki obejmą także definiowanie, mierzenie i dokumentowanie wskaźników efektywności oraz ich okresową ocenę.

Obowiązkowy system zarządzania środowiskowego (EMS)

• EMS ma stać się warunkiem pozwolenia zintegrowanego. Dla istniejących instalacji termin wdrożenia określony jest na 1 lipca 2027 r. System powinien obejmować nie tylko procedury, lecz także odpowiedzialność zarządczą, cele, wskaźniki, szkolenia, audyty i dokumentowanie działań korygujących.
• Wymagana będzie inwentaryzacja substancji niebezpiecznych, obejmująca ich zastosowanie, ilość, miejsca występowania i ryzyka dla środowiska, wraz z oceną możliwości ich zamiany. Natomiast wyniki powinny być powiązane z procedurami zakupowymi, eksploatacyjnymi, awaryjnymi i inwestycyjnymi.
• Projekt zakłada obowiązek opracowania planu transformacji 2030 – 2050 w terminie do 30 czerwca 2030 r., tak, by przyczynić się do powstania do 2050 r. zrównoważonej, czystej, efektywnie wykorzystującej zasoby i neutralnej dla klimatu gospodarki o obiegu zamkniętym. Plan ten powinien być spójny ze strategiami dekarbonizacji, modernizacji technologicznej i zarządzania ryzykiem regulacyjnym.
• EMS ma podlegać okresowej weryfikacji, w tym przez akredytowane jednostki. W związku z tym, przedsiębiorcy powinni być gotowi na przedstawienie dowodów realizacji celów, aktualizacji procedur oraz sposobu wykazywania ciągłego doskonalenia.

Inne istotne zmiany

Projektowane przepisy doprecyzowują definicję zanieczyszczenia przez odniesienie do odorów, co może zwiększyć znaczenie kontroli uciążliwości zapachowych, dokumentowania źródeł emisji i reakcji na skargi. W praktyce szczególnie istotne będzie to dla zakładów gospodarki odpadami, oczyszczalni, przemysłu spożywczego, chemicznego, hodowli i innych branż, w których zapach jest zasadniczym elementem oddziaływania na otoczenie.

Przewidziano również cyfryzację procesu poprzez elektroniczny system pozwoleń zintegrowanych, docelowe e-pozwolenia do 31 grudnia 2035 r. oraz rozwój IEP/E-PRTR od 2028 r., o ile rozwiązania te zostaną utrzymane w końcowym modelu. Wymaga to jednak spójnych rejestrów i przygotowania organizacji na obsługę cyfrowych procesów raportowania i pozwoleń.

Zaostrzenie sankcji

Projektowane założenia dyrektywy IED 2.0 przewidują uszczegółowienie kar i wymogu proporcjonalności sankcji. Wśród rozważanych rozwiązań wskazuje się kary powiązane z obrotami, w tym minimum 3% rocznych obrotów.

Jednak ostateczny zakres i sposób stosowania sankcji będzie zależeć od końcowego brzmienia ustawy i przepisów wykonawczych.

Co powinni zrobić przedsiębiorcy już teraz?

Mimo że projekt UC 99 jest na wczesnym etapie legislacyjnym, jego skala i szczegółowość uzasadniają już w tym momencie rozpoczęcie analizy ryzyk, które mogą pojawić się na późniejszym etapie. Wśród nich, w szczególności, należy zaplanować niezbędne przeglądy, przeprowadzić audyty, sporządzić stosowną dokumentację, dokonać klasyfikacji instalacji, przeglądu umów, jak też zaplanować budżet, monitorując przy tym proces legislacyjny.

Jeśli są Państwo zainteresowani naszym wsparciem w zakresie wdrożenia nowych przepisów, serdecznie zachęcamy do kontaktu.